Czasami jedna z pozoru błaha decyzja może całkowicie odmienić nasze życie. Staranne przygotowane plany i długoletnie projekty trzeba odłożyć na bok, kiedy do gry wkracza tzw. efekt motyla. To on pokazuje, jak wielkie znaczenie odgrywa w życiu człowieka przypadek.
Co o efekcie motyla mówi teoria
Koncepcję efektu motyla najkrócej wyraża metaforyczne pytanie, „czy trzepot skrzydeł motyla w Brazylii może wywołać tornado w Teksasie?”. Delikatny owad, właśnie ze względu na swoją kruchość, symbolizować ma wpływ niepozornych zdarzeń na końcowy rezultat.
Pojęcie efektu motyla łączymy bezpośrednio z teorią chaosu, która poddaje w wątpliwość dotychczas rozwijane teorie deterministyczne, zakładające, że wszystko ma swoją przyczynę i skutek. Użył go po raz pierwszy meteorolog Edward Lorenz, zauważając, że niewielke różnice podczas wprowadzania danych przyczyniają się do znaczących zmian w prognozie pogody.
Jak z efektu motyla korzysta psychologia
W bestsellerowym filmie „Efekt motyla”, w którym wystąpił Ashton Kutcher, pada istotna kwestia: „Zmień jeden drobiazg, a zmienisz wszystko”. Szczególne znaczenie ma to w psychologii. Efekt motyla nie odnosi się bowiem jedynie do przypadkowych zdarzeń, na które nie mamy żadnego wpływu, jak w znanych przykładach osób, które wskutek zbiegu okoliczności nie wsiadły na czas do samolotu i w ten sposób uniknęły katastrofy.
Wiara w to, że nie wszystko stracone, a czasem, by odmienić swoją sytuację, wystarczy drobny ruch, daje nadzieję tym pacjentom, którzy znajdują się w terapii. Skłania ona do podejmowania rożnorodnych inicjatyw, bo przecież nigdy nie możemy być pewni, kogo i w jakich okolicznościach spotkamy na naszej drodze. To, czego nam potrzeba, to działanie; reszta przyjdzie sama, podobnie jak w efekcie domina.
Co więcej, świadome efektu motyla powinne być te osoby, które chcą lepiej funkcjonować na co dzień. Dzięki niemu większą uwagę zwrócimy na nasze nawyki – to one przecież wpływają na dobrostan i zdrowie. To, czy wybierzemy jabłko zamiast batona, nie wydaje się szczególnie znaczące, a jednak to właśnie małe kroki, drobne wybory, przyczyniają się do ważnych zmian w nastawieniu do siebie i świata.
Przeczytaj również: Co to jest test Gallupa i czy warto go wykonać?
Efekt motyla w przykładach
Warto podkreślić, że efekt motyla nie zawsze musi wiązać się z wielkim przełomem, natychmiastową odmianą. Wręcz przeciwnie, niekiedy chodzi o drobne, codzienne zdarzenia, które nas inspirują.
Mogą to być np.:
- Przeczytana książka, w której pojawi się bohater, który Cię zachwyci, i którego zapragniesz naśladować.
- Uśmiech nauczyciela na kursie językowym, która sprawi, że zapragniesz odwiedzić dany kraj osobiście.
- Przypadkowa rozmowa w pociągu, która skłoni Cię do naprawienia relacji z bliskimi.
Efekt motyla to koncepcja dlatego tak atrakcyjna, że daje nam nadzieję – nic jeszcze nie zostało ustalone, wciąż możemy rozwijać się i aktywnie tworzyć naszą rzeczywistość. Rezultat może i jest niepewny, ale przecież to własnie w nieznanym, w tajemnicy, kryje się cała zabawa.
Autor tekstu: Agata Kozak
Jestem absolwentką dziennikarstwa i filologii włoskiej na Uniwersytecie Warszawskim oraz studiów śródziemnomorskich na Collegium Civitas. Posiadam kilkuletnie doświadczenie w pracy redaktora, a obecnie zajmuję się księgowością, wykorzystując przy tym znajomość języków obcych. Tę ostatnią chciałabym połączyć z pasją do tworzenia tekstów. Prywatnie uwielbiam spacery, książki i wszystko, co włoskie.